podziemna trasa turystyczna w sandomierzu

Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu

Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu to system dawnych XIV- i XV-wiecznych kilkukondygnacyjnych piwnic, podziemnych składów kupieckich i chodników, znajdujących się pod sandomierskim Rynkiem. W części pomieszczeń są zachowane pierwotne wątki obmurowania. Najgłębsze wyrobiska sięgają 12 metrów pod płytą Rynku, a długość korytarzy wynosi łącznie 470 metrów. Trasa została utworzona w wyniku przeprowadzonych prac górniczych, mających na celu zabezpieczenie sandomierskiego Starego Miasta.

Jak powstały podziemne lochy pod Sandomierzem

Przed wiekami Sandomierz był bogatym miastem dzięki handlowi i rzemiosłu. Mieszczaństwo budowało domy i kościoły. Średniowieczny Sandomierz leżał na szlakach handlowych oraz posiadał przywilej składu. Dzięki takiej zasobności miasto odbudowywało się z pożarów i najazdów. Kupcy sandomierscy zajmowali się handlem i sprowadzali towary z różnych stron świata. W celu magazynowania towarów potrzebowali jednak składów.

Zamknięty w obrębie murów obronnych Sandomierz nie miał nieograniczonych możliwości budowy magazynów z powodu relatywnie niewielkiej powierzchni miasta. Wtedy postanowiono stworzyć system podziemnych komór i piwnic, które miały pełnić rolę składów kupieckich. Przechowywano w nich głównie wino, sól i śledzie. Służyły także mieszkańcom jako schronienie w niebezpiecznych sytuacjach.

Piwnice i korytarze pod miastem powstały w okresie od XIII do XVI wieku. Drążono je pod kamienicami, podwórkami i ulicami w warstwach miękkiego lessu. W tamtym czasie zapotrzebowanie na magazyny było tak ogromne, że ich głębokość dochodziła nawet do 15 metrów pod powierzchnią ziemi. Podziemne komory i piwnice wykorzystywano dotąd, póki w Sandomierzu trwał intensywny handel. Kiedy handel upadł podziemne magazyny stały się zbędne. Większość z nich zasypywano więc gruzem, ziemią lub śmieciami.

Polecany artykuł: Sandomierz – miasto na siedmiu wzgórzach

O sandomierskich podziemiach, zwanych też lochami, krąży wiele legend. Ta najbardziej znana związana jest z Haliną Krępianką, która zginęła w sandomierskich lochach ratując Sandomierz przed tatarskim najazdem. Według niektórych opowieści podziemne korytarze ciągnęły się aż do podmiejskich wsi Kobierniki i Krakówka. Mówi się także, że przebiegały pod dnem Wisły na jej prawy brzeg, a dalej aż do zamku w Baranowie Sandomierskim.

Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu
Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu

Jak powstała Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu

Nieużywane i niezabezpieczone podziemia stały się w latach późniejszych bezpośrednią przyczyną wielu katastrof budowlanych w Sandomierzu. Bezpośrednią przyczyną takiego stanu rzeczy były właściwości lessu, w których wydrążone były tunele. Przenikanie do gruntu wód opadowych powodowało, że w zetknięciu z wodą less tracił wytrzymałość i dochodziło do osiadania budynków oraz tworzenia się zapadlisk. Szczególne nasilenie tego procesu nastąpiło w latach 60. XX wieku. Zapadały się fragmenty ulic ale też i całe kamienice. Najbardziej zagrożona była sandomierska Starówka.

W roku 1963 zespół pracowników naukowych Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie opracował specjalny program “Wytyczne Ratowania Dzielnicy Staromiejskiej w Sandomierzu”. W kolejnym roku górnicy z Bytomia rozpoczęli prace w podziemiach. Ze względów konstrukcyjnych zaczęto likwidować wyrobiska i puste przestrzenie pod kamienicami i ulicami. Przeważająca część piwnic uległa likwidacji przez wypełnienie ich specjalną “podsadzką” z mieszaniny lessu i szkła wodnego lub cementu. Pozostawiono jednak piwnice dla potrzeb mieszkańców. Zachowane piwnice zostały zabezpieczone tzw. wtórnymi obudowami, a tam, gdzie to było możliwe, zachowano pierwotne obmurowania. W efekcie powstał labirynt piwnic, korytarzy i schodów, tworzących długie, kilkukondygnacyjne, podziemne miasto.

Takim sposobem powstała Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu, której otwarcie nastąpiło 10 grudnia 1977 r. W grudniu 2007 roku trasa została wydłużona o wyremontowane pomieszczenia znajdujące się pod Kamienicą Oleśnickich.

Zwiedzanie Podziemnej Trasy Turystycznej w Sandomierzu

Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu prowadzi pod ośmioma kamienicami stojącymi przy ul. Opatowskiej 1 i 2, przy Rynku – od nr 5 do nr 10 oraz pod ulicami: Oleśnickich, Opatowską, Bartolona oraz sandomierskim Rynkiem. Trasa składa się z 34 połączonych ze sobą pomieszczeń, leżących na głębokości od 4 do 12 metrów pod powierzchnią.

Adres:

Rynek 10, 27-600 Sandomierz

Współrzędne GPS:

50°40’47,309″N 21°44’55,057″E

Wejście do podziemi znajduje się na dziedzińcu Kamienicy Oleśnickich. Trasa ma długość 470 metrów, a jej koniec znajduje się na Rynku przy Ratuszu. Zwiedzanie odbywa się wyłącznie z przewodnikiem i trwa 45 minut.

Podczas zwiedzania usłyszysz i zobaczysz w formie multimedialnej legendę o sandomierskiej bohaterce Halinie Krępiance, która uratowała Sandomierz przed Tatarami kosztem własnego życia. Przejdziesz również krętymi korytarzami pełnymi schodów przez kilka piwnic, komór i składów kupieckich położonych na różnych głębokościach. Każde z miejsc pod ziemią ma swoje tajemnice, a ich nazwy nawiązują do historii Sandomierza.

  1. Komnata Haliny Krępianki
  2. Sala Oleśnickich
  3. Komora Koszowa
  4. Chodnik Leszka Czarnego
  5. Sala Kazimierza Wielkiego
  6. Komora Gotycka
  7. Komnata pod Frontonem
  8. Chodnik Straceńców
  9. Sala Katowska
  10. Kamienne Schodki
  11. Ciasny Targ
  12. Sala Kolebkowa
  13. Sala Tatarska
  14. Chodnik Kuszników
  15. Komora Znalezisk
  16. Komnata z Portalem
  17. Sala Narożna
  1. Chodnik Upadowy
  2. Komora Łukowa
  3. Komnata Rycerska
  4. Jarmarczna Buda
  5. Korytarz z Wnękami
  6. Ślepy Zaułek
  7. Sala Bobolów
  8. Korytarz Bakałarzy
  9. Sala Kmieca
  10. Korytarz Żakowski
  11. Komora Flisów
  12. Chodnik Rękodzielników
  13. Komory Kupieckie
  14. Sala pod Bursą
  15. Chodnik Górniczy
  16. Szyb Gwarków
  17. Sala Rady Miejskiej

Na trasie zwiedzania można zobaczyć m.in. salę katowską i narzędzia tortur, narzędzia górnicze, ekspozycję porcelany AS Ćmielów, projekty rzeźb Karola Badyny oraz niewielką wystawę poświęconą sandomierskiemu winiarstwu. W pomieszczeniach znajdują się także ekspozycje związane z historią Sandomierza i życiem codziennym jego mieszkańców.

Godziny zwiedzania

Sezon turystyczny (od 24 kwietnia do końca września):

od poniedziałku do niedzieli: 9:00 – 19:00 (ostatnie wejście o godzinie 18:00)

Poza sezonem turystycznym (od października do 23 kwietnia):

od poniedziałku do niedzieli: 9:00 – 17:00 (ostatnie wejście o godzinie 16:00)

Wejścia do podziemi odbywają się co godzinę, a w sezonie turystycznym, szczególnie w weekendy, nawet częściej.

Ceny biletów wstępu

Bilet normalny:

23 zł

Bilet ulgowy:

19 zł

Podziemna Trasa Turystyczna w Sandomierzu cieszy się dużą popularnością. Jeśli planujesz zwiedzanie w sezonie turystycznym, szczególnie w weekendy, warto zakupić bilety wstępu na konkretną godzinę przez internet.

Legenda o Halinie Krępiance

Sandomierz był napadany przez Tatarów trzykrotnie. W roku 1259 miał miejsce drugi najazd, podczas którego Tatarzy zdobyli miasto, spalili zabudowania, a ludność Sandomierza wzięli do niewoli bądź wymordowali. Został także zamordowany Piotr z Krępy herbu Ostoja, który dowodził obroną miasta. Miał on córkę Halinę, która wyszła za mąż za Janka z Pilawy, przyszłego kasztelana sandomierskiego.

…Już w mgnieniu oka loch zasypany
Coraz się wrogów jęk tłumi
Niechaj poznają dzikie pogany
Jako się Polska mścić umie!

Mężna niewiasta zbladła jak ściana
A choć śmierć widzi już bliską
Jeszcze raz dumnie spojrzy na chana
“Halina moje nazwisko”.

Halinę, córkę Piotra widzicie
Coście go chytrze zdradzili
Halinę, wdowę po Pilawicie
Coście go w boju zabili.

Zgrzytnął chan wściekły, za miecz porywa
Halina dłońmi twarz kryje
Tysiące razów pierś jej przeszywa
Mężna Halina nie żyje…

— Apolinary Knothe – Wiersze o Sandomierzu

W roku 1287 Tatarzy ponownie napadają na Sandomierz. W czasie walki ginie od tatarskiej strzały kasztelan Janko z Pilawy oraz obrońca zamku Dersław z Obręczy. Halina stara się pomóc walczącym ze wszystkich swoich sił: jednych zagrzewa do walki, innym dodaje otuchy. Z każdym dniem obrona Sandomierza staje się coraz trudniejsza, a miastu grozi ponowna zagłada, jak to miało miejsce w 1259 roku.

Halina postanawia uchronić lud Sandomierza i miasto posuwając się do podstępu. Po naradzie z wójtem Witkonem wyrusza wieczorem podziemnym lochem w stronę obozu tatarskiego. Mówi chanowi, że wójt Witkon zhańbił ją, a ona z zemsty postanowiła oddać miasto w ręce chana. Trzeba wiedzieć, że Tatarzy bardzo często korzystali z pomocy usłużnych zdrajców. Halina powiedziała również chanowi, że miasto jest dobrze zabezpieczone i bardzo trudno je zdobyć. Istnieje jednak loch, którym można wejść do zamku.

…Tatarzy, po kilkudniowych atakach na zamek i miasto Sandomierz ze wstydem i klęską własną odpędzeni…

— Jan Długosz

Chan rozkazał Tatarom, aby o północy ruszyli lochem w stronę zamku. Halina prowadziła Tatarów w kółko ciemnymi lochami. Czekali w nich ukryci w przygotowanej zasadzce mieszkańcy Sandomierza, którzy zasypali wejścia kamieniami i ciężkimi gałęziami. Wszyscy Tatarzy jak również mieszkańcy miasta zgromadzeni w lochach, na czele z Haliną, zginęli poświęcając swoje życie za ocalenie Sandomierza.

Podziel się artykułem

Każda filiżanka kawy to nowa historia.

Jeśli artykuł dostarczył Ci szukanych informacji będzie mi miło jeśli postawisz mi wirtualną kawę. Twoje wsparcie motywuje mnie do tworzenia nowych treści i pomaga w finansowaniu kosztów utrzymania bloga.

W podziękowaniu za Twoje wsparcie otrzymasz 60 dni darmowego dostępu do platformy BookBeat, gdzie znajdziesz ogromną bibliotekę audiobooków. To więcej niż standardowy okres próbny dostępny na oficjalnej stronie BookBeat.

buycoffeeto

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *