Gjirokastra – co warto zwiedzić w najpiękniejszym mieście w Albanii

Gjirokastra to jedno z najpiękniejszych miast Albanii i na całych Bałkanach, znane jako “Miasto Srebrnych Dachów”, “Miasto Tysiąca Schodów” lub “Kamienne Miasto”. Charakterystycznym widokiem w tym mieście są kamienne domu wzniesione na zboczu góry. Położona w południowej Albanii w dolinie rzeki Drino, Gjirokastra jest wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, podobnie jak miasto Berat. Oto najważniejsze atrakcje, które warto zobaczyć zwiedzając Gjirokastrę. 

Saranda i Ksamil – dojazd do Gjirokastry

Spędzając wakacje w Albanii w kurortach takich jak Saranda czy Ksamil warto wybrać się na wycieczkę do “Miasta Tysiąca Schodów”. Gjirokastra leży w odległości 50 km od tych kurortów i jest doskonale z nimi skomunikowana. Dojazd do Gjirokastry jest również dogodny z Vlory i Tirany, dzięki kursującym busom i autobusom. 

Gjirokastra w Albanii – zwiedzanie atrakcji i informacje praktyczne

Zwiedzanie najważniejszych atrakcji miasta warto zacząć od monumentalnego zamku Kalaja e Gjirokastrës, który kryje w sobie opowieści o wojnach i tradycjach regionu. Wąskie, brukowane uliczki Starego Miasta, urokliwe bazary, historyczne domy oraz zabytki przyciągają miłośników historii i kultury z całego świata. Gjirokastra to także miasto Envera Hodży, byłego dyktatora Albanii.

Gjirokastra jest jedną z największych atrakcji Albanii, która zachwyci zarówno miłośników architektury i zabytków, jak i osób poszukujących autentycznych doświadczeń kulinarnych. Podczas zwiedzania Gjirokastry warto spróbować specjałów albańskiej kuchni, takich jak fërgesë, qifqi, shapkat czy oshaf z suszonymi figami. To wszystko sprawia, że miasto Gjirokastra jest nie tylko atrakcją turystyczną, ale także skarbnicą albańskiego dziedzictwa kulturowego.

Podczas zwiedzania miasta trzeba się nastawić na dużo chodzenia, zatem wygodne buty to podstawa. Uliczki Gjirokastry to idealne miejsce na klimatyczny spacer połączony ze zwiedzaniem zabytków.

Jeżeli spędzasz wakacje w Sarandzie polecam Ci jednodniową wycieczkę z przewodnikiem (z odbiorem z hotelu), podczas której zobaczysz najważniejsze atrakcje Gjirokstry oraz atrakcję przyrodniczą znajdującą się w pobliżu miasta – Blue Eye (Syri i Kaltër).

Zamek w Gjirokastrze (Kalaja e Gjirokastrës) i Kulla e Sahatit

Górujący nad miastem zamek Kalaja e Gjirokastrës to jedno z najważniejszych miejsc w Gjirokastrze. Jego początki sięgają XIII wieku. Podczas II wojny światowej Zamek w Gjirokastrze służył jako schron przed bombardowaniami dzięki wybudowaniu bunkrów w jego podziemiach, które w założeniu miały chronić również przed wojną nuklearną.

Dziś mieści się tu Muzeum Broni, gdzie zobaczymy liczne eksponaty związane z historią wojskowości Albanii, w tym broń z czasów II wojny światowej i okresu komunizmu. Warto również wspiąć się na mury zamkowe, skąd rozciąga się niesamowity widok na miasto i okoliczne góry. 

W obrębie zamku znajduje się także wrak amerykańskiego samolotu z czasów zimnej wojny oraz historyczne budowle, takie jak wieża zegarowa i cerkiew.

Kulla e Sahatit, czyli Wieża Zegarowa jest jedną z charakterystycznych budowli zamku. Niegdyś wieża była ważnym punktem orientacyjnym dla mieszkańców miasta i pełniła funkcję zarówno zegara, jak i strażnicy. Dziś stanowi ona doskonały punkt widokowy, skąd można podziwiać piękne widoki na Gjirokastrę.

Muzeum Zimnej Wojny (Muzeu i Luftës së Ftohtë) – bunkier z czasów Envera Hodży

Nieopodal Zamku w Gjirokastrze warto odwiedzić dość oryginalne Muzeum Zimnej Wojny, znane również jako Tunel Zimnej Wojny. Muzeum znajduje się w podziemnym bunkrze z czasów komunistycznej w Albanii (1944-1990), zlokalizowanym przy dzisiejszym ratuszu miejskim, a wcześniej siedziby partii. Wejście do tunelu znajduje się tuż przy punkcie informacji turystycznej, gdzie można także kupić bilety wstępu.

Ten bunkier, podobnie jak inne mniejsze bunkry w całej Albanii są dowodem na paranoję albańskiego dyktatora Envera Hodży, który obawiał się inwazji z zewnątrz.

Zbudowany w największej tajemnicy na początku lat 70. XX wieku bunkier ma 800 m długości i 59 pomieszczeń. Został zaprojektowany tak, aby w razie ataku nuklearnego dać schronienie pracownikom ministerstw, władz lokalnych i elit partyjnych. W bunkrze znajdowały się urządzenia do wytwarzania energii, filtrowania powietrza i magazynowania wody. Co prawda wiele spośród oryginalnego wyposażenia i mebli zostało splądrowanych, ale to co pozostało daje wystarczające wyobrażenie o przeznaczeniu bunkra.

Muzeum Etnograficzne (Muzeu Etnografik)

To muzeum to prawdziwa podróż w czasie. Muzeum Etnograficzne znajduje się w domu gdzie mieszkał były dyktator Albanii – Enver Hodża, który skutecznie odizolował Albanię od reszty świata. Tak naprawdę jest to zrekonstruowany budynek, ponieważ ten oryginalny został zniszczony najpierw w czasie pożaru, a później podczas walk ulicznych. Tak czy inaczej, budynek jest doskonałym przykładem charakterystycznego stylu architektonicznego Gjirokastry. Kamienne ściany, drewniane sufity i misternie wykonane detale są świadectwem ówczesnego kunsztu rzemieślniczego.

Zwiedzający mogą zobaczyć przedmioty codziennego użytku, stroje i narzędzia pochodzące z okresu osmańskiego, które były używane przez mieszkańców Gjirokastry. Wystawy obejmują między innymi ceramikę, tradycyjne tkaniny oraz meble. W muzeum prezentowana jest kolekcja tradycyjnych strojów albańskich, w tym charakterystyczne wzory i fasony z regionu Gjirokastry, które oddają lokalną kulturę i tożsamość.

W muzeum możesz zobaczyć kilka pomieszczeń, które odzwierciedlają typowy układ domostw z czasów osmańskich, takie jak salon, kuchnia oraz pokój gościnny. Dzięki temu można wyobrazić sobie, jak wyglądało życie w minionych wiekach. 

Stare Miasto w albańskiej Gjirokastrze

Spacer po Starym Mieście w Gjirokastrze to podróż w czasie. Charakterystyczne kamienne domy z dachami z łupków i wieżami, które wyglądają jak małe twierdze, tworzą niepowtarzalny krajobraz architektoniczny. Starówka zachowała swój niepowtarzalny klimat łącząc dziedzictwo osmańskie z albańską tradycją. Charakterystyczne kamienne domy i brukowane uliczki tworzą wyjątkową atmosferę, która przenosi turystów w czasie i pozwala lepiej zrozumieć historię i kulturę regionu.

Gjirokastra słynie z tradycyjnych zabytkowych domów, które stanowią przykłady architektury osmańskiej. Wiele z nich zostało przekształconych w muzea, takie jak Dom Zekate i Dom Skënduli, gdzie można zobaczyć autentyczne wnętrza i poznać życie mieszkańców z minionych epok.

Dom Zekate (Shtëpia e Zekatëve)

Dom Zekate jest jednym z najlepiej zachowanych i najbardziej imponujących historycznych domów w stylu osmańskim, będących symbolem bogactwa i tradycyjnej architektury regionu. Zbudowany został na początku XIX wieku przez Beqira Zeko, lokalnego albańskiego administratora generalnego. Stanowi przykład kamiennego domu z licznymi dekoracjami, który pełnił niegdyś funkcję reprezentacyjną i obronną.

Budynek ma trzy kondygnacje, a jego wygląd przypomina fortecę z grubymi kamiennymi murami. Posiada dwie wieże i rozbudowane tarasy, z których można podziwiać widoki na całe Stare Miasto.

W środku domu można podziwiać kunsztowne malowidła ścienne, drewniane detale i misternie zdobione sufity typowe dla stylu osmańskiego. Reprezentacyjny salon (zwany oda e miqve), w którym przyjmowano gości, zachwyca bogactwem dekoracji, a ozdobne elementy, takie jak kolumny i łuki, tworzą elegancki wystrój.

Parter domu służył do przechowywania zapasów oraz jako stajnie, natomiast pierwsze piętro było przeznaczone dla rodziny. Najbardziej reprezentacyjne pomieszczenia, w tym salon, znajdują się na najwyższym piętrze, co zapewniało bezpieczeństwo oraz prywatność.

Meble i przedmioty w Domu Zekate odzwierciedlają tradycyjny styl życia ówczesnych elit. Eksponaty pozwalają lepiej zrozumieć codzienne życie bogatej rodziny osmańskiej w tamtych czasach.

W budynku działa również klimatyczna kawiarnia, w której serwują wyśmienitą rakiję.

Dom Skenduli (Shtëpia e Skendulajve)

W pobliżu Muzeum Etnograficznego znajduje się drugi tradycyjny dom, który warto zobaczyć w Gjirokastrze. Zbudowany w XVIII wieku Dom Skenduli odzwierciedla zarówno dawny styl życia, jak i wysoki poziom rzemiosła tamtego okresu. Nadal pozostaje w rękach rodziny Skenduli. Nasip Skenduli nie tylko dba o jego zachowanie i udostępnia dom dla zwiedzających, ale jest również wspaniałym gawędziarzem i lubi opowiadać o jego historii.

Był to kiedyś najbogatszy dom w Gjirokastrze — miał 9 kominków, 6 łazienek, 12 pokoi, 44 drzwi, 64 okna i 4 hamamy (łaźnie tureckie). Parter służył jako miejsce do przechowywania zapasów, natomiast wyższe piętra były przeznaczone do życia rodzinnego i przyjmowania gości. Na wyższych piętrach znajdują się dwa główne pokoje gościnne bogato zdobione drewnem i malowidłami ściennymi.

W budynku widać przemyślaną funkcjonalność – dom posiadał zaawansowane jak na swoje czasy rozwiązania zapewniające prywatność kobietom, a także osobne pomieszczenia do przygotowywania kawy i przechowywania zapasów. Specjalne okna pozwalały mieszkańcom obserwować, kto przybywa na dziedziniec, bez konieczności wychodzenia na zewnątrz.

Dom Kadare (Shtëpia e Ismail Kadaresë)

Warto odwiedzić również Dom Kadare w historycznej dzielnicy Palorto. Jest to dom rodzinny znanego albańskiego pisarza Ismaila Kadare, który spędził tutaj dzieciństwo i młodość. To miejsce wywarło ogromny wpływ na jego twórczość często nawiązującą do historii, kultury i tradycji jego rodzinnego miasta.

Dom Kadare jest przykładem typowego osmańskiego domu z Gjirokastry, zbudowanego z kamienia, z wysokimi ścianami i drewnianymi detalami. Wnętrza są urządzone w stylu, który zachowuje klimat przeszłości – z malowidłami, misternie rzeźbionymi sufitami i drewnianymi podłogami.

Jak w wielu domach w Gjirokastrze, parter służył celom gospodarczym, a wyższe piętra przeznaczone były na przestrzenie mieszkalne. Reprezentacyjny salon na piętrze ozdobiono w tradycyjnym stylu, a duże okna wychodzą na malownicze wzgórza otaczające miasto.

Stary Bazar (Pazari i Vjetër) – tu kupisz pamiątki

Serce Gjirokastry bije na Starym Bazarze, pełnym kamiennych uliczek i tradycyjnych sklepików. Ta część miasta to doskonałe miejsce na zakup lokalnego rękodzieła – ręcznie tkanych dywanów, haftów czy wyrobów ceramicznych. Od mniej więcej XVII wieku do połowy XX wieku Gjirokastra była ważnym ośrodkiem handlowym. Głównie sprzedawano drewno oraz płody rolne, a wszelkie transakcje w mieście dokonywane były właśnie w tym miejscu. Choć bazar przeszedł renowację, zachował swój tradycyjny charakter i nadal pełni rolę miejsca spotkań Albańczyków. 

W okolicy znajdziemy także liczne kawiarnie i restauracje, które oferują dania kuchni albańskiej. Spacerując po bazarze można poczuć niepowtarzalny klimat miasta oraz zobaczyć unikatową architekturę domów, które przetrwały setki lat. Ich fasady wykonane są z kamienia i drewna, z charakterystycznymi balkonami i zdobieniami.

Znajduje się tu wiele warsztatów, w których lokalni rzemieślnicy wytwarzają tradycyjne wyroby. Można zobaczyć lokalnych mistrzów przy pracy, podziwiać ręcznie robione pamiątki oraz oczywiście kupić to, co nam wpadnie w oko. 

Most Ali Paszy (Ura e Ali Pashës)

Warto udać się ze ścisłego centrum miasta na 30-minutowy spacer i odwiedzić Most Ali Paszy, który niegdyś był częścią akweduktu zaopatrującego miasto w wodę. Akwedukt został zbudowany przez Ali Paszę Tepelenę na początku XIX wieku. Miał za zadanie dostarczać wodę do twierdzy w Gjirokastrze. Konstrukcja rozciągała się na kilkanaście kilometrów prowadząc wodę z pobliskich gór wprost do zamku.

Chociaż obecnie zachowała się tylko część pierwotnej budowli (akwedukt został w większości zburzony w 1932 roku), fragmenty, które przetrwały, wciąż przyciągają uwagę turystów. Długie, łukowe przęsła akweduktu tworzą malowniczy widok.

Atrakcje w okolicy Gjirokastry

Gjirokastra to jedno z najpiękniejszych albańskich miast. Również i jego okolice pełne są miejsc wartych odkrycia. Do tych miejsc najwygodniej będzie dostać się wynajętym samochodem.

• Blue Eye (Syri i Kaltër) – To niezwykłe źródło położone około 30 km od Gjirokastry zachwyca intensywnie niebieską, krystalicznie czystą wodą wypływającą z głębokiej jaskini. Blue Eye jest idealnym miejscem na krótki spacer lub piknik w otoczeniu dziewiczej przyrody.
• Labova e Kryqit – Mała wioska położona około 30 km na wschód od Gjirokastry, znana z wyjątkowego kościoła św. Marii (Kisha e Shën Mërisë), jednego z najstarszych i najpiękniejszych kościołów bizantyjskich w Albanii. Legenda głosi, że w kościele był przechowywany fragment krzyża Chrystusa.
• Antigonea – Pozostałości antycznego miasta założonego przez króla Epiru – Pyrrusa, znajdujące się około 15 km od Gjirokastry. Można tam zobaczyć fundamenty budynków, fragmenty murów miejskich oraz ruiny starożytnych świątyń.