Troki. Co warto zwiedzić i zobaczyć w Trokach na Litwie?

Zaledwie kilkadziesiąt minut jazdy od Wilna znajduje się jedno z najbardziej malowniczych miejsc na Litwie – Troki, niegdyś siedziba Wielkiego Księstwa Litewskiego. To niewielkie, ale niezwykle urokliwe miasteczko przyciąga turystów nie tylko bajkowym zamkiem na wyspie, ale także wyjątkową historią i kulturą karaimską, której ślady wciąż są tu żywe. Sprawdź co warto zwiedzić i zobaczyć w Trokach, historycznym mieście na Litwie.

Troki to miasto idealne na jednodniową wycieczkę zarówno dla osób podróżujących po Litwie samochodem, jak i dla tych, którzy planują wypad z Wilna komunikacją publiczną. Spacer po nabrzeżu jeziora Galvė, wizyta w średniowiecznym zamku, spróbowanie słynnych kibinów i odkrywanie wielokulturowego dziedzictwa regionu – wszystko to można zrobić w ciągu kilku godzin, nie przemierzając dziesiątek kilometrów.

W tym przewodniku znajdziesz gotowy plan zwiedzania Troków krok po kroku, praktyczne wskazówki oraz informacje o najważniejszych atrakcjach w Trokach, które warto zobaczyć. Jeśli chcesz zobaczyć jedną z najpiękniejszych wizytówek Litwy i przy okazji dobrze zjeść – miasto Troki to dobry wybór.

Jak dojechać do miasta Troki?

Troki (po litewsku Trakai) znajdują się w odległości 27 km od Wilna, na Pojezierzu Wileńskim. Najwygodniejszą opcją dla większości turystów będzie przyjazd samochodem. Ze stolicy Litwy do Troków prowadzi dobrze utrzymana i łatwa nawigacyjnie droga A16. Dojazd zajmuje zwykle 35–45 minut, w zależności od natężenia ruchu.

Jeśli podróżujesz z Polski, możesz zaplanować wizytę w Trokach jako przystanek w drodze do Wilna lub Kowna. Miasteczko leży bardzo blisko głównych tras.

Najlepiej rozpocząć zwiedzanie od centrum miasteczka, dlatego polecam zaparkować w jednej z dwóch lokalizacji:

• Parking przy ul. Vytauto (Vytauto gatvė) – Znajduje się blisko wejścia na deptak prowadzący do zamku. Parkowanie jest płatne w parkometrach lub aplikacji mobilnej uniPark. W sezonie letnim parking może być bardziej oblegany.
• Parking przy ul. Karaimų (Karaimų gatvė) – Położony przy głównej turystycznej ulicy. To idealny punkt startowy do zwiedzania. Parking płatny, blisko muzeów, restauracji i mostu prowadzącego na zamek.

Unikaj prób podjeżdżania bezpośrednio pod zamek. Nie ma tam parkingu, a ulice są wąskie i częściowo zamknięte dla ruchu turystycznego. Lepiej zostawić samochód wcześniej i przejść się pieszo.

Jeśli nie masz samochodu, bez problemu dojedziesz do Troków z Wilna autobusem. Autobusy odjeżdżają z głównego dworca autobusowego w Wilnie (Vilniaus autobusų stotis, Sodų 22), a podróż trwa około 40–50 minut. Autobusy kursują regularnie, nawet co 30 minut w sezonie i odjeżdżają ze stanowiska nr 10. Rozkład jazdy możesz sprawdzić w internecie.

Po przyjeździe na dworzec w Trokach do głównego deptaku, ulicy Karaimskiej dojdziesz w około 10 minut pieszo.

Karaimų gatvė – spacer ulicą Karaimską

Karaimų gatvė, czyli ulica Karaimska, to nie tylko główny deptak Troków prowadzący w stronę słynnego zamku. To także jedno z najbardziej wyjątkowych miejsc na Litwie pod względem kulturowym. To właśnie tutaj, między kolorowymi drewnianymi domkami, kryje się historia karaimskiej mniejszości etnicznej, sprowadzonej do Troków pod koniec XIV wieku przez księcia Witolda.

Podczas spaceru warto zwrócić uwagę na tradycyjne drewniane zabudowania. Większość z nich ma charakterystyczne trzy okna wychodzące na ulicę symbolizujące szacunek wobec Boga, księcia i gości. Domy Karaimów są wciąż zamieszkane, a ich elewacje w pastelowych kolorach tworzą niepowtarzalny klimat.

Sama ulica Karaimów to spokojne miejsce – nieco turystyczne, ale bez zgiełku znanego z dużych miast. W sezonie letnim pełna jest straganów z lokalnym rękodziełem i kramów z pamiątkami. Po obu stronach ulicy znajdziesz restauracje i kawiarenki. To idealne miejsce na chwilę odpoczynku lub późniejszy lunch.

To tutaj spróbujesz kuchni karaimskiej, w tym najsłynniejszego karaimskiego dania – kibiny. Te pieczone pierogi z ciasta drożdżowego, najczęściej nadziewane jagnięciną lub wołowiną, to prawdziwy lokalny specjał. Oczywiście oprócz kibinów warto także spróbować innych tradycyjnych dań litewskich.

Idąc ulicą Karaimską w stronę zamku, natkniesz się na kilka ważnych punktów:

• Kienesa karaimska – świątynia karaimska, 
• Muzeum Karaimskie – małe, ale ciekawe miejsce, w którym poznasz bogatą historię tego niezwykłego ludu,
• Most prowadzący na zamek – cel spaceru i punkt obowiązkowy każdej wizyty w Trokach.

Kienesa karaimska – zabytek jedyny w swoim rodzaju

W samym sercu Troków, tuż przy ulicy Karaimskiej, znajduje się jedna z najważniejszych pamiątek po karaimskiej społeczności – Kienesa, czyli świątynia karaimska. Choć z zewnątrz może wyglądać niepozornie, to właśnie ten niewielki drewniany budynek jest jednym z nielicznych działających karaimskich domów modlitwy na świecie.

Kenesa to miejsce modlitw i zgromadzeń karaimów, wyznawców religii monoteistycznej opartej na Starym Testamencie, ale odrębnej od judaizmu. Karaimi nie uznają Talmudu, a ich obyczaje i liturgia są unikalne. Kenesa pełni więc nie tylko funkcję religijną, ale też symboliczną – to centrum tożsamości tej małej wspólnoty.

Kienesa w Trokach została zbudowana z drewna na przełomie XVIII i XIX wieku i zachowała się w niemal niezmienionej formie. Jej elewacja, łamany dach i prostokątny kształt dobrze wpisują się w charakter drewnianej zabudowy ulicy Karaimskiej. Nad budynkiem góruje czworoboczna wieżyczka.

Wewnątrz znajduje się sala modlitewna podzielona na część męską i żeńską. Wystrój jest skromny, ale zgodny z kanonami religii karaimskiej.

Na przełomie XIV i XV wieku, czyli za czasów panowania księcia Witolda, Troki zamieszkiwało ponad 400 Karaimów. Dziś mieszka tu zaledwie kilkadziesiąt osób tej narodowości, ale ich dziedzictwo kulturowe jest pieczołowicie pielęgnowane. Kienesa to symbol tej ciągłości, cichy strażnik przeszłości i znak, że Troki to coś więcej niż tylko ładny zamek na wyspie.

Niestety, kienesa nie jest dostępna do zwiedzania w środku, ponieważ wciąż pełni funkcję sakralną i nie jest traktowana jako atrakcja turystyczna. Mimo to warto zatrzymać się choć na chwilę, by zobaczyć ją z zewnątrz.

Etnograficzne Muzeum Karaimskie (Karaimų kultūros muziejus)

Tuż obok kenesy, przy tej samej ulicy Karaimskiej, znajduje się niewielkie, ale bardzo wartościowe Muzeum Karaimskie. To jedno z tych miejsc, które warto odwiedzić nie tylko dla samych eksponatów, ale przede wszystkim po to, by lepiej zrozumieć kim są Karaimi, skąd się tu wzięli i dlaczego Troki są tak ważne dla ich historii.

Muzeum mieści się w dwóch połączonych ze sobą drewnianych domach, typowych dla zabudowy tej części Troków. Już sama ich forma stanowi żywy eksponat – układ pomieszczeń, fronty z charakterystycznymi oknami, drewniane detale. Wszystko to pozwala poczuć ducha dawnych czasów.

W środku znajdziesz kameralną ekspozycję podzieloną na dwie główne części:

• Część etnograficzna – pokazuje życie codzienne karaimskiej rodziny: ubrania, meble, naczynia, narzędzia domowe. 
• Część historyczna – przedstawia losy Karaimów na Litwie, ich religię, zwyczaje, język oraz związki z księciem Witoldem, który sprowadził ich tu z Krymu w XIV wieku. 

Całość jest przygotowana z dużą dbałością o detale. To idealne miejsce na 20–30 minut spokojnego zwiedzania i refleksji.

Zamek na wyspie w Trokach (Trakų Salos pilis) – główna atrakcja miasta

To właśnie dla tego widoku turyści przyjeżdżają do Troków. Czerwone mury zamku odbijające się w tafli jeziora Galvė, drewniany most prowadzący na wyspę, otoczenie wody i lasów – wszystko to tworzy obraz jak z baśni. Położony na wyspie na jeziorze Galve Zamek w Trokach to bez wątpienia jedna z największych wizytówek całej Litwy.

Budowę rozpoczęto w XIV wieku za panowania księcia Kiejstuta, ojca Witolda, który kontynuował prace i przekształcił zamek w jedną z najważniejszych rezydencji Wielkiego Księstwa Litewskiego. Był to zamek obronny, ale również reprezentacyjny – świadectwo siły i prestiżu.

Zamek został poważnie uszkodzony w XVII wieku i przez długi czas pozostawał w ruinie. Odbudowano go dopiero w XX wieku, co do dziś wzbudza kontrowersje, czy jest to rekonstrukcja, czy replika. Niezależnie od opinii zamek wygląda spektakularnie.

Na wyspę prowadzi drewniany most, który sam w sobie jest atrakcją. To miejsce, gdzie niemal każdy turysta robi zdjęcie i trudno się dziwić. Widok z tego punktu to klasyczna pocztówka z Litwy. Most ma niecałe 200 metrów długości i prowadzi prosto do bramy głównej zamku.

Zamek kryje w sobie Muzeum Historyczne, którego ekspozycje są rozmieszczone w różnych salach zamkowych. Niektóre komnaty odtworzono tak, by pokazać, jak wyglądały w czasach średniowiecza. Na zwiedzanie zamku w Trokach warto zarezerwować przynajmniej 1,5 godziny.

Zamek w Trokach to główna atrakcja miasta, której nie można pominąć. Niezależnie od pory roku i pogody, zamek robi ogromne wrażenie. Warto nie tylko zwiedzać jego wnętrza, ale i obejść go z zewnątrz, by spojrzeć na mury z różnych perspektyw, zwłaszcza od strony jeziora.

Muzeum Historii Troków – opowieść ukryta w murach zamku

Choć sam zamek na wyspie przyciąga głównie swoją malowniczą architekturą, jego wnętrze kryje znacznie więcej niż tylko mury i dziedzińce. To tutaj mieści się Muzeum Historii Troków (Trakų istorijos muziejus) – nowoczesna, dobrze przygotowana ekspozycja, która zabiera zwiedzających w podróż przez wieki historii miasta, regionu i zamku.

Muzeum powstało w 1948 roku, a jego siedzibą od początku są odbudowane wnętrza zamku na wyspie. Dzięki temu historia i miejsce wzajemnie się uzupełniają. Spacerując po ekspozycjach poruszasz się po prawdziwych salach książęcych, których mury pamiętają czasy Kiejstuta i Witolda.

Wystawa była wielokrotnie rozbudowywana i dziś obejmuje różnorodne tematy, nie tylko związane z Trokami. Ekspozycja muzealna rozlokowana jest w kilku skrzydłach i salach zamku. Wśród najciekawszych wystaw znajdziesz:

• Broń, zbroje i militaria – miecze, topory, łuki i kolczugi z czasów średniowiecznych
• Dokumenty i pieczęcie – świadectwa życia politycznego i sądowego Wielkiego Księstwa Litewskiego
• Sztuka sakralna i użytkowa – m.in. naczynia, tkaniny, ikony, rzeźby
• Zrekonstruowane wnętrza komnat książęcych – z meblami, tronem i zdobieniami
• Ekspozycje czasowe – często związane z archeologią, etnografią lub kulturą Litwy

Wystawy są przygotowane z myślą o turystach. Mają nowoczesną oprawę i dobrą iluminację. To muzeum można spokojnie zwiedzić w 60–90 minut, a jednocześnie wynieść z niego sporo konkretnej wiedzy.

Jezioro Galve – Troki z innej perspektywy

Po intensywnym zwiedzaniu zamku warto nieco zwolnić tempo i nacieszyć się krajobrazem. Jezioro Galvė, jedno z najpiękniejszych na Litwie, otacza wyspę zamkową i oferuje widoki, które zapadają w pamięć na długo. Krótki spacer jego brzegiem to doskonała okazja, by zobaczyć zamek z zupełnie innej perspektywy, a także po prostu odetchnąć świeżym powietrzem.

Zaraz po wyjściu z zamku możesz skierować się w prawo i przejść się wzdłuż brzegu jeziora Galwe. Znajdziesz tu deptak z pomostami i ławeczkami, z którego rozciąga się malowniczy widok na mury zamkowe.

To świetne miejsce nie tylko by spacerować, ale również zrobić ładne zdjęcie zamku. W słoneczny dzień tafla jeziora mieni się kolorami, a zamek odbija się w niej jak w lustrze.

Jeśli masz nieco więcej czasu (i sprzyjającą pogodę), warto rozważyć krótki rejs łodzią lub motorówką po jeziorze Galvė. Rejs trwa zwykle 30–60 minut i jest dostępny od wiosny do jesieni. Punkty wypożyczeń łodzi znajdują się tuż przy deptaku, niedaleko mostu do zamku.

Jeśli wybierasz się na rejs po południu, poproś o trasę z zachodnim widokiem na zamek. Światło słoneczne będzie wtedy idealne do zdjęć. Z tej części jeziora zamek wygląda szczególnie majestatycznie. To miejsce, które często pojawia się w folderach turystycznych, więc warto mieć własne ujęcie, zwłaszcza wykonane o tzw. złotej godzinie (godzinę przed zachodem słońca).

Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny (Trakų Švč. Mergelės Marijos Apsilankymo bazilika)

Choć większość turystów przyjeżdża do Troków głównie dla zamku, Bazylika Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny to miejsce, które zaskakuje swoją historią, architekturą i znaczeniem dla Litwinów. To właśnie tutaj znajduje się cudowny obraz Matki Bożej Trockiej, jednej z najważniejszych postaci w litewskiej duchowości.

Świątynia została zbudowana na początku XV wieku z fundacji wielkiego księcia Witolda. Początkowo drewniana, w XVII wieku została przebudowana w stylu barokowym, jaki możemy podziwiać do dziś. W 1718 roku kościół otrzymał status bazyliki mniejszej jako pierwsza świątynia na Litwie. Jest to jeden z najstarszych katolickich kościołów na terenie Litwy, silnie związany z rodzącym się litewskim katolicyzmem i kultem Maryjnym.

Znajdujący się w ołtarzu głównym obraz Matki Boskiej Trockiej, ukoronowany papieskimi koronami przez Klemensa XI, jest jedną z najstarszych i najbardziej czczonych ikon na Litwie. Przedstawia Maryję w królewskim stroju trzymającą Dzieciątko Jezus. Wierni i turyści przyjeżdżają tu z całego kraju, by się pomodlić lub zobaczyć ten wyjątkowy wizerunek.

Bazylika zachwyca barokowym wystrojem – złocone ołtarze, rzeźby świętych, sklepienia ozdobione freskami i witraże tworzą podniosły, a zarazem przytulny klimat. 

Wnętrze bazyliki można zwiedzać bezpłatnie, ale pamiętaj, by zachować ciszę. W trakcie nabożeństw unikaj robienia zdjęć.

Zamek na półwyspie (Trakų pusiasalio pilis) – starszy brat zamku w Trokach

Większość turystów odwiedza wyłącznie zamek na wyspie, nie zdając sobie sprawy, że w Trokach znajduje się drugi zamek, starszy, cichszy, a zarazem niezwykle klimatyczny, który warto odwiedzić. Mowa o Zamku na półwyspie, usytuowanym w pobliżu centrum miasteczka, nad zatoką jeziora Galvė.

Zamek na półwyspie powstał w drugiej połowie XIV wieku, a więc nieco wcześniej niż ten wyspowy. Był częścią większego kompleksu obronnego otaczającego miasto. Początkowo składał się z pięciu wież i wysokich murów, które razem tworzyły potężną twierdzę. To właśnie tu mieścił się główny ośrodek polityczny i wojskowy Troków, zanim przeniósł się na wyspę.

W kolejnych stuleciach zamek podupadł. Rozbierany stopniowo przez Rosjan w XIX wieku, dziś przetrwał jako romantyczna ruina, która przypomina o dawnej potędze Wielkich Książąt Litewskich.

Dziś ruiny starego zamku na półwyspie to przede wszystkim spokojna przestrzeń spacerowa. Otoczony parkiem i rozciągającą się wzdłuż brzegu zatoką, idealnie nadaje się na krótką przechadzkę w cieniu drzew, z dala od tłumów. Znajdziesz tu fragmenty murów i baszt, zachowany zarys dziedzińca a nieopodal także grodzisko trockie.

Pałac Tyszkiewiczów w Zatroczu – propozycja na drugi dzień pobytu w Trokach

Jeśli planujesz zostać w Trokach dłużej niż kilka godzin albo masz ochotę na spokojniejszy spacer z dala od tłumów, warto rozważyć odwiedzenie Pałacu Tyszkiewiczów w Zatroczu (Zatrobas). Ta XIX-wieczna rezydencja położona jest na półwyspie otoczonym wodami jeziora Galvė, dosłownie naprzeciw słynnego zamku, ale po drugiej stronie tafli jeziora. Nie bez powodu to także jedno z ulubionych miejsc fotografów ślubnych.

Pałac został wybudowany pod koniec XIX wieku przez hrabiego Józefa Tyszkiewicza, przedstawiciela jednego z najbogatszych i najbardziej wpływowych rodów arystokratycznych w regionie. Styl budowli to neoklasycyzm z elementami romantycznymi, a cały kompleks otoczony jest malowniczym parkiem w stylu angielskim, zaprojektowanym przez francuskiego ogrodnika.

Podczas I i II wojny światowej pałac uległ zniszczeniu, a jego odbudowa trwała wiele lat. Dziś udostępniono go do zwiedzania po gruntownym remoncie.

Niezależnie od tego, czy interesuje Cię historia, czy po prostu lubisz piękne krajobrazy, Zatrocze Cię nie zawiedzie. Spacerując alejkami parkowymi natkniesz się na romantyczne mostki, altany i pomosty nad jeziorem. 

Pałac Tyszkiewiczów zlokalizowany jest w odległości 4 km od centrum Troków. Możesz tu dotrzeć pieszo w ciągu około 70 minut malowniczą trasą wzdłuż jeziora. Troki i okoliczne jeziora oferują doskonałe warunki dla miłośników jazdy na rowerze, zatem dobrą opcją dotarcia do Pałacu Tyszkiewiczów jest wypożyczenie roweru. 

Zatrocze to świetne dopełnienie wizyty w Trokach – miejsce spokojniejsze, bardziej kontemplacyjne, idealne na drugi dzień pobytu. Dla wielu to ukryty klejnot regionu. Jeśli masz czas – nie przegap.

Troki i co dalej?

Zwiedzając atrakcje Troków można odnieść wrażenie, że trafiło się do miejsca zawieszonego gdzieś między historią a baśnią. Gotycki zamek na wyspie, tajemniczy karaimski świat, jezioro Galve i romantyczne alejki w Zatroczu – wszystko to razem tworzy jedno z najbardziej klimatycznych miejsc na całej Litwie.

Ale Troki to także idealny punkt wypadowy. Jeśli jesteś tu tylko na chwilę, możesz ruszyć dalej – do Wilna, które znajduje się zaledwie 30 kilometrów stąd. Czeka tam barokowa starówka, Ostra Brama, cmentarz na Rossie i atmosfera, której nie da się pomylić z żadnym innym miastem. Jeśli masz więcej czasu, zajrzyj do Kowna – drugiego co do wielkości miasta Litwy, pełnego modernistycznej architektury, muzeów i artystycznego ducha.