Berat – atrakcje, które warto zobaczyć w mieście tysiąca okien

Berat, nazywany miastem tysiąca okien, miastem okien nad oknami, białym miastem lub miastem muzeum to jedno z najpiękniejszych i najbardziej wyjątkowych miast Albanii i Bałkanów. Położone w dolinie rzeki Osum miasto oczarowuje odwiedzających unikalną architekturą, bogatą historią i niezwykłą atmosferą, która przenosi w przeszłość. Białe domy wznoszące się kaskadowo na zboczach wzgórz, charakterystyczne kamienne mosty oraz imponująca twierdza górująca nad miastem to tylko niektóre z atrakcji, które czekają na podróżników. Jeśli planujesz zwiedzić atrakcje miasta, przygotuj się na podróż przez wieki – od czasów bizantyjskich po osmańskie dziedzictwo Albanii.

Berat – atrakcje miasta tysiąca okien wpisanego na listę UNESCO

Historia Beratu, jednego z najstarszych miast w Albanii, sięga czasów starożytnych. W IV wieku p.n.e. miasto było częścią państwa iliryjskiego. W tamtych czasach Berat zwany był Antipatreia na cześć iliryjskiego władcy Antypatra. W II wieku p.n.e. tereny te zostały podbite przez Rzymian, co wpłynęło na rozwój miasta, a także powstanie licznych budowli.

Po upadku Cesarstwa Rzymskiego Berat znalazł się pod władzą Bizancjum, co doprowadziło do wzrostu znaczenia miasta jako ośrodka chrześcijaństwa. Na przestrzeni wieków wzniesiono liczne cerkwie i klasztory, a Berat stał się siedzibą biskupstwa. W VII wieku miasto stało się częścią Pierwszego Państwa Bułgarskiego, co również wpłynęło na jego rozwój. Z tamtych czasów pochodzi jedna z najcenniejszych budowli w mieście – twierdza, która zachowała się do dziś i jest jedną z największych atrakcji turystycznych Beratu.

W XV wieku Berat został podbity przez Imperium Osmańskie. Z tego okresu pochodzą typowe dla miasta zabytki, takie jak Biały Meczet oraz Meczet Królewski. Architektura z czasów osmańskich nadała Beratowi wyjątkowego charakteru widocznego w zabudowie dzielnic Mangalem i Gorica. Obie te dzielnice, pełne wąskich brukowanych uliczek i zabytkowych budynków, tworzą niepowtarzalną atmosferę, która pozwala odwiedzającym przenieść się w czasie. To właśnie w tej epoce Berat uzyskał swój przydomek “Miasto Tysiąca Okien”, dzięki charakterystycznym jasnym budynkom z licznymi symetrycznymi oknami.

Polecany artykuł: Gjirokastra – co warto zwiedzić w najpiękniejszym mieście w Albanii

Po I wojnie światowej i rozpadzie Imperium Osmańskiego Berat stał się częścią nowo utworzonego państwa albańskiego. W latach 40. XX wieku, podczas II wojny światowej, Berat pełnił istotną rolę jako punkt oporu antyfaszystowskiego. Po wojnie, w czasach Envera Hodży – dyktatora Albanii, miasto zostało mocno zmodernizowane, choć zachowało swój historyczny charakter.

Miasto Berat zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co podkreśla jego znaczenie kulturowe i historyczne. Spacer po jego uliczkach, zwiedzanie twierdzy i podziwianie widoków na miasto i dolinę rzeki Osum to niezapomniane doświadczenie, które pozwala w pełni docenić urok i bogactwo tego niezwykłego miejsca.

Stare Miasto Beratu

Stare Miasto w Beracie to prawdziwa perła Albanii, która zachwyca wyjątkowym klimatem i bogactwem historycznych zabytków. Składa się z dwóch głównych malowniczych dzielnic – Mangalem i Gorica. Obie dzielnice znajdują się po przeciwnych stronach rzeki Osum, a łączy je XVIII-wieczny kamienny Most Gorica.

Dzielnica Mangalem

Mangalem to historyczna muzułmańska część miasta, gdzie domy zostały zbudowane w charakterystycznym stylu osmańskim, z dużymi oknami wychodzącymi na rzekę. Domy te, ustawione na wzgórzu w kaskadowy sposób, tworzą widok, który rozsławił Berat na świecie. Spacerując brukowanymi uliczkami można poczuć atmosferę dawnej Albanii, a także podziwiać zabytkowe meczety i tradycyjną architekturę.

Dzielnica Gorica

Gorica, położona na drugim brzegu rzeki, była dawniej zamieszkana przez ludność chrześcijańską. Ta część Beratu jest spokojniejsza, lecz równie malownicza. Wąskie uliczki, kamienne domy i widoki na Mangalem sprawiają, że Gorica jest miejscem idealnym na spacer. Z jej wzgórza rozciąga się piękny widok na całą dolinę oraz na zabytkowe budynki po stronie Mangalem.

Twierdza / Zamek w Beracie (Kalaja e Beratit)

Na wzgórzu nad Starym Miastem wznosi się Zamek w Beracie, znany jako Kalaja e Beratit. Ta imponująca forteca oferuje nie tylko fascynującą podróż w przeszłość, ale także zachwycające widoki na całą dolinę rzeki Osum. Twierdza została założona w IV wieku p.n.e., choć większość zachowanych murów pochodzi z okresu bizantyjskiego i późniejszego osmańskiego, gdy była kilkakrotnie rozbudowywana i wzmacniana.

Spacerując wśród wąskich brukowanych uliczek można poczuć atmosferę dawnych wieków i zobaczyć tradycyjne albańskie domy, które pozostają w niemal niezmienionej formie od setek lat. Na terenie twierdzy można również zobaczyć pozostałości średniowiecznych kościołów oraz zabytkowe budowle, które stanowią piękny przykład architektury osmańskiej i bałkańskiej.

Zamek Berat to nie tylko zabytki i historia, ale także miejsce z niesamowitymi widokami. Ze wzgórza zamkowego można podziwiać panoramę miasta – widok na białe domy dzielnicy Mangalem oraz zielone wzgórza otaczające Berat. To idealne miejsce na wykonanie ciekawych zdjęć. Wstęp na teren zamku jest bezpłatny.

Muzeum Ikon Onufrego (Muzeu Kombëtar Ikonografik Onufri)

Warto zajrzeć do znajdującego się na terenie Twierdzy Berat Muzeum Ikon Onufrego, które mieści się w dawnym kościele Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. W muzeum zgromadzono wiele ikon stworzonych przez Onufriego – słynnego albańskiego ikonografa z XVI wieku. Warto tu zajrzeć, by zobaczyć unikalne prace oraz poznać historię sztuki religijnej w Albanii.

Muzeum Onufrego zostało założone w 1986 roku, aby zachować dziedzictwo sakralne i artystyczne Albanii. Jest miejscem, które przybliża odwiedzającym kulturę i historię chrześcijaństwa w regionie, gdzie od wieków współistniały różne tradycje religijne. 

W muzeum znajduje się imponująca kolekcja ikon i dzieł sztuki sakralnej z okresu od XIV do XX wieku. Wśród eksponatów można podziwiać ikony, freski oraz przedmioty liturgiczne wykonane przez Onufriego i innych wybitnych artystów albańskich, jak jego syn Nikolla czy mistrzowie szkoły berackiej. Jednym z najbardziej cennych eksponatów jest oryginalny ikonostas pochodzący z 1806 roku z kościoła Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny, który kiedyś stał w miejscu dzisiejszego muzeum.

Sztuka ikoniczna zgromadzona w muzeum odzwierciedla wyjątkowy styl bałkańskiego prawosławia, łączący bizantyjskie kanony z lokalnymi wpływami, co nadaje jej unikalnego charakteru.

Cerkiew Trójcy Świętej (Kisha e Shën Triadhës)

W twierdzy znajdują się także pozostałości średniowiecznych kościołów i cerkwi, z których najbardziej znana jest Cerkiew Trójcy Świętej – niewielka bizantyjska świątynia z charakterystycznym czerwonym dachem i przepięknymi freskami.

Cerkiew pochodzi z XIV wieku i jest wyjątkowym przykładem sakralnej architektury bałkańskiej, łączącym prostotę formy z subtelnymi detalami artystycznymi. Zbudowana jest z kamienia i cegły, co nadaje jej specyficznego czerwono-brązowego wyglądu harmonizującego z otaczającym ją krajobrazem. Budowla ma kształt krzyża i zwieńczona jest centralną kopułą. Elegancka fasada ozdobiona charakterystycznymi łukami i delikatnymi zdobieniami nadaje świątyni niemal mistycznego wyglądu. Architektura cerkwi jest typowa dla stylu bizantyjskiego, ale można w niej zauważyć również lokalne wpływy, co czyni ją jeszcze bardziej interesującą.

Choć wnętrze cerkwi jest stosunkowo skromne, można w nim znaleźć zachowane fragmenty fresków oraz pozostałości ikon, które świadczą o dawnej świetności świątyni. Freski te, mimo upływu wieków, nadal zachowują intensywne kolory. Przedstawiają sceny biblijne oraz świętych. Cerkiew była niegdyś miejscem modlitwy dla mieszkańców twierdzy Berat.

Cerkiew św. Michała Archanioła (Kisha e Shën Mehillit)

Na zboczu wzgórza zamkowego warto zwiedzić Cerkiew św. Michała Archanioła. Zbudowana w XIV wieku cerkiew jest przykładem bizantyjskiej architektury sakralnej z elementami lokalnych wpływów. Choć jest mniejsza i mniej znana niż inne cerkwie w Beracie, stanowi ona wyjątkowy element historycznego krajobrazu miasta i przyciąga uwagę swoją prostotą i pięknem.

Cerkiew św. Michała Archanioła to jednonawowa świątynia zbudowana z kamienia o skromnej, ale eleganckiej formie. Jej niewielkie rozmiary i prosta konstrukcja harmonizują z otaczającymi ją skałami, a półokrągła absyda oraz niewielkie okna nadają budowli surowego wyglądu. Na szczególną uwagę zasługuje dach cerkwi, który tworzy piękną kompozycję z szarym kamieniem ścian.

Wewnątrz cerkwi zachowały się fragmenty oryginalnych fresków i ikon, które mimo upływu wieków wciąż emanują barwami. Freski przedstawiają postaci świętych, w tym samego Michała Archanioła, patrona cerkwi, który jest symbolem siły i ochrony. Wnętrze, choć skromne, ma niezwykłą atmosferę duchowości, która przyciąga zarówno Albańczyków, jak i turystów.

Biały Meczet (Xhamia e Bardhë)

Zwiedzając Berat warto zobaczyć Biały Meczet. Jest on częścią kompleksu zabytków, który obejmuje również Twierdzę Beratu i pobliskie dzielnice Mangalem i Gorica.

Został wzniesiony około 1570 roku, w okresie, gdy Berat stanowił ważne centrum administracyjne i handlowe Imperium Osmańskiego na terenach dzisiejszej Albanii. Meczet powstał na zlecenie władz osmańskich, jako element rozwoju infrastruktury religijnej i społecznej miasta. Służył miejscowemu garnizonowi. Jego nazwa pochodzi od jasnej barwy, która odróżniała go od sąsiadującego Czerwonego Meczetu. Choć dziś pozostały z niego jedynie zarysy murów i fundamenty minaretu, możemy wyobrazić sobie jego dawną świetność. 

Architektura meczetu była typowa dla tamtych czasów, łącząc w sobie elementy sztuki islamskiej i tradycyjnych budowli albańskich. Jego konstrukcja była solidna, a zdobienia, choć skromne, dodawały mu elegancji.

Biały Meczet był nie tylko miejscem kultu, ale także odgrywał istotną rolę w życiu mieszkańców, którzy gromadzili się tu na modlitwy i spotkania. Jego ruiny są dziś świadectwem wielokulturowej przeszłości Albanii, gdzie obok siebie żyli muzułmanie i chrześcijanie.

Czerwony Meczet (Xhamia e Kuqe)

W odległości 200 metrów od Białego Meczetu znajduje się Czerwony Meczet. Chociaż jest nieco mniej znany od Białego Meczetu, jego historia i architektura są równie fascynujące.

Zbudowany na początku XV wieku po podboju Twierdzy Berat przez Turków osmańskich, Czerwony Meczet służył przede wszystkim miejscowemu garnizonowi oraz kupcom zatrzymującym się w twierdzy. Nazwa meczetu pochodzi od charakterystycznej czerwonej cegły, z której został wzniesiony. Jego architektura, podobnie jak w przypadku Białego Meczetu, łączyła w sobie elementy sztuki islamskiej i tradycyjnych budowli albańskich.

Czerwony Meczet był ważnym punktem życia religijnego i społecznego w Beracie. Jego rola zmalała po wybudowaniu większego Białego Meczetu, jednak przez wiele lat pozostawał ważnym miejscem spotkań i modlitw. Dziś, choć jest jedynie ruiną, Czerwony Meczet jest cennym zabytkiem świadczącym o bogatej historii i wielokulturowym charakterze Beratu.

Meczet Kawalerów (Xhamia e Beqareve)

W albańskim Beracie warto odwiedzić Meczet Kawalerów. Meczet Kawalerów zbudowany został w XIX wieku z myślą o młodych nieżonatych mężczyznach – stąd też pochodzi jego nazwa. W czasach osmańskich pełnił funkcję nie tylko miejsca modlitwy, ale także swoistego centrum spotkań towarzyskich, gdzie młodzi kawalerowie mogli gromadzić się na rozmowy i wymianę poglądów. Zgodnie z tradycją jego budowa była finansowana przez lokalnych rzemieślników i kupców, którzy chcieli stworzyć miejsce kultu dla młodzieży miejskiej.

Xhamia e Beqareve wyróżnia się zarówno prostotą, jak i elegancją architektury typowej dla stylu osmańskiego. Na uwagę zasługuje smukły minaret, który góruje nad otaczającymi budynkami i jest charakterystycznym elementem pejzażu Beratu. Wnętrze meczetu jest skromne, ale pełne subtelnych detali, takich jak delikatne zdobienia na ścianach i misternie wykonane drewniane elementy sufitu.

Polecany artykuł: Co zjeść w Albanii – 10 potraw, które Cię zaskoczą

Jednym z charakterystycznych elementów Meczetu Kawalerów jest galeria przeznaczona dla mężczyzn ozdobiona klasycznymi wzorami, a także unikatowa dekoracja mihrabu – wnęki wskazującej kierunek Mekki. Elementy dekoracyjne odzwierciedlają osmański kunszt i estetykę, będąc świadectwem tradycji architektonicznych tamtego okresu.

Meczet Królewski (Xhamia Mbret / Xhamia e Sulltanit)

250 metrów dalej znajduje się Meczet Królewski zwany również Meczetem Sułtańskim. To jeden z najstarszych i najbardziej charakterystycznych zabytków muzułmańskich w mieście. Wybudowany w XV wieku na polecenie sułtana Bajazyda II, stanowi wyjątkowy przykład architektury osmańskiej i świadectwo długiej obecności islamu w tym regionie Albanii. Meczet ten pełnił nie tylko funkcję religijną, ale także stanowił miejsce spotkań i ważne centrum życia społeczności muzułmańskiej.

Meczet Królewski wyróżnia się prostotą i elegancją. Jego architektura łączy cechy klasycznego osmańskiego stylu z lokalnymi wpływami. Budowla składa się z centralnej sali modlitewnej przykrytej dachem o dużym półkolistym kształcie. Fasada wykonana jest z kamienia i cegieł, a charakterystyczny smukły minaret wznosi się nad meczetem, dominując nad okolicą.

Wewnątrz meczetu znajdują się piękne dekoracje – delikatne, ręcznie malowane wzory roślinne i geometryczne na ścianach oraz na drewnianym suficie, które przyciągają uwagę swoją precyzją i subtelnością. Mihrab, nisza wskazująca kierunek modlitwy, jest ozdobiona prostymi, lecz eleganckimi detalami, a mimbar (podwyższenie, z którego prowadzone są kazania) wykonany jest z rzeźbionego drewna.

Most Gorica (Ura e Goricës)

Jednym z najbardziej charakterystycznych zabytków Beratu jest Most Gorica łączący dwie zabytkowe dzielnice miasta: Mangalem i Gorica.

Most Gorica powstał pierwotnie w XVIII wieku za panowania tureckiego, na polecenie osmańskiego gubernatora Beratu, aby ułatwić przeprawę między brzegami rzeki Osum naturalnie dzielącej miasto na dwie części. Most ten pierwotnie wykonano z drewna, jednak w XIX wieku powstał nowy most z kamienia, aby lepiej znosić upływ czasu i zmienne warunki pogodowe. Dzięki temu most zachował się do dnia dzisiejszego, stając się symbolem nie tylko Beratu, ale także albańskiej architektury.

Most Gorica ma długość około 130 metrów i jest wyposażony w siedem kamiennych łuków nadających mu klasycznego wyglądu. Łuki te są szerokie i wysokie, co pozwala na swobodny przepływ wody pod mostem, nawet podczas wiosennych roztopów, kiedy rzeka Osum przybiera na sile. Ciekawym elementem są też ozdobne balustrady.

Atrakcje w okolicach Beratu

Zwiedzanie Beratu według wyżej zaproponowanego programu zajmie cały dzień. Spędzając noc w jednym z miejscowych hoteli można rozszerzyć wycieczkę i zobaczyć atrakcje w okolicach Beratu, odkrywając naturalne piękno i kulturowe bogactwo regionu. Dodatkowo, decydując się na nocleg można zobaczyć jak pięknie wygląda Berat nocą.

Park Narodowy Tomorr (Parku Kombëtar “Mali i Tomorrit”)

Park Narodowy Tomorr to miejsce, które szczególnie polecam miłośnikom górskich wędrówek i natury. Położony około 25 km od Beratu, park obejmuje masyw górski Tomorr, gdzie wznosi się święta góra Tomorr (2416 m n.p.m.). Można tu skorzystać z wielu szlaków i podziwiać panoramę Beratu oraz sąsiednich regionów.

Wioska Bogova i Wodospad Bogova

Wioska Bogova leży około 15 km od Beratu i jest znana z malowniczego wodospadu. Szlak do wodospadu jest stosunkowo krótki i prowadzi przez lasy oraz malownicze tereny, co czyni go idealnym na jednodniową wycieczkę z Beratu. Wodospad Bogova jest popularnym miejscem na relaks, a także orzeźwiające kąpiele w gorące letnie dni.

Kanion rzeki Osum

Kanion rzeki Osum oddalony jest około 20 km od Beratu. Rzeka Osum przepływa przez kanion, tworząc widowiskowe formacje skalne, wodospady oraz jaskinie. Można się tam wybrać z Bertu ze zorganizowaną wycieczką. Kanion najlepiej odwiedzić wiosną, kiedy poziom wody jest najwyższy, co umożliwia rafting i podziwianie jego najpiękniejszych zakątków. Wycieczki kajakowe lub raftingowe pozwalają na bliski kontakt z naturą i są doskonałym sposobem na zobaczenie kanionu z perspektywy wody.

Winiarnie w regionie Beratu

Region Beratu jest znany z produkcji doskonałych win, dlatego 3-godzinna wycieczka z Beratu do lokalnych winiarni to świetny sposób na poznanie albańskiej tradycji winiarskiej. Popularnymi winnicami są Çobo Winery (Kantina Çobo) położona 13 km na północ od Beratu oraz Nurellari Winery leżąca w odległości 15 km na południowy wschód od Beratu. Obie winiarnie oferują degustacje lokalnych win, takich jak Shesh i Merlot, a także możliwość zwiedzenia winiarni i zapoznania się z procesem produkcji. Winiarnie położone są w malowniczych krajobrazach, co dodatkowo umila pobyt.