Zagrzeb – co warto zobaczyć w stolicy Chorwacji? Zabytki i atrakcje

Zagrzeb to stolica i największe miasto Chorwacji, a także jej polityczne, kulturalne oraz gospodarcze centrum. Miasto leży na północnym brzegu rzeki Sawy, u podnóża pasma górskiego Medvednica. Stare Miasto Zagrzebia jest znane z bogatego dziedzictwa historycznego i pięknej architektury. Sprawdź co zobaczyć w Zagrzebiu w jeden dzień – poznaj atrakcje i ciekawe miejsca, zabytki i ciekawostki.

Kilka słów o Zagrzebiu – stolicy Chorwacji

Miasto ma długą historię, której początki sięgają czasów średniowiecznych. Zagrzeb powstał z dwóch osad: Gradec i Kaptol, które dziś tworzą jego historyczne centrum. W średniowieczu Gradec był twierdzą obronną, a Kaptol duchowym ośrodkiem z katedrą i siedzibą biskupa. W 1851 roku oba te obszary zostały zjednoczone, co przyczyniło się do szybkiego rozwoju miasta.

Miasto dzieli się na trzy główne części: Gornji Grad (Górne Miasto), Kaptol i Donji Grad (Dolne Miasto). Górne Miasto, z brukowanymi uliczkami i zabytkowymi budynkami, to serce historycznego Zagrzebia. Znajdują się tu ważne atrakcje, takie jak Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, Plac św. Marka z charakterystycznym kościołem, a także Wieża Lotrščak, z której codziennie o godzinie 12.00 jest oddawany wystrzał z armaty.

Donji Grad to bardziej współczesna część miasta, z szerokimi alejami, placami i parkami. To tu znajduje się słynna Aleja Kwiatów (Cvjetni trg), Plac bana Josipa Jelačicia – centralny punkt Zagrzebia, a także liczne muzea, sklepy i restauracje.

Zagrzeb jest również ważnym ośrodkiem kulturalnym, oferując wiele muzeów, teatrów i galerii sztuki. Jednym z bardziej nietypowych miejsc jest Muzeum Zerwanych Związków, które przyciąga turystów z całego świata. 

Co warto zobaczyć w Zagrzebiu w jeden dzień – atrakcje i ciekawe miejsca chorwackiej stolicy

Chorwacki Zagrzeb oferuje wiele zabytków i miejsc wartych odwiedzenia. Jeśli zwiedzanie stolicy Chorwacji chcesz ograniczyć do jednego dnia, a jednocześnie zobaczyć największe atrakcje miasta, w planie wycieczki powinny obowiązkowo znaleźć się:

• Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny – najwyższy budynek sakralny w Chorwacji z dwoma charakterystycznymi wieżami.
• Górne Miasto (Gornji Grad) – historyczna część miasta z brukowanymi uliczkami oraz zabytkowymi budowlami jak np. kościołem św. Marka z charakterystycznym kolorowym dachem.
• Plac bana Josipa Jelačicia – centralny punkt Zagrzebia, tętniący życiem plac otoczony kawiarniami i restauracjami.
• Muzeum Zerwanych Związków – oryginalne muzeum prezentujące historie nieudanych związków poprzez pryzmat osobistych przedmiotów pochodzących od osób z całego świata.
• Park Maksimir – największy park miejski, idealny na spacer i relaks.

Te i inne atrakcje miasta możesz także zobaczyć w trakcie zorganizowanej wycieczki pieszej z przewodnikiem.

Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Zagrzebiu, znana również jako Katedra Zagrzebska (Zagrebačka katedrala), jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i znaczących zabytków miasta. Położona w sercu Górnego Miasta, jest symbolem stolicy Chorwacji oraz jednym z najważniejszych obiektów sakralnych w kraju.

Pierwotnie zbudowana w XI wieku, katedra została poważnie uszkodzona podczas najazdu Mongołów w 1242 roku, a następnie odbudowana w stylu gotyckim. Przez wieki budowla była kilkukrotnie modernizowana, a po wielkim trzęsieniu ziemi, które nawiedziło Zagrzeb w 1880 roku i zniszczyło dużą część miasta, została poddana gruntownej renowacji. Dzisiejszy neogotycki wygląd katedry pochodzi właśnie z tego okresu. Na dziedzińcu przed katedrą stoi charakterystyczna kolumna z posągiem Najświętszej Maryi Panny otoczona czterema aniołami.

Katedra wyróżnia się monumentalną bryłą oraz dwoma strzelistymi wieżami, które wznoszą się na wysokość ponad 100 metrów, czyniąc katedrę najwyższą budowlą sakralną w Chorwacji i Zagrzebiu. Utrzymane w gotyckim stylu wnętrze katedry zachwyca bogactwem detali i witrażami. Znajdują się tu liczne kaplice, rzeźby oraz ołtarze. Warto zwrócić uwagę na neogotycki baldachim nad głównym ołtarzem oraz liczne dekoracje rzeźbiarskie.

We wnętrzu Katedry Zagrzebskiej znajdują się groby kilku znaczących postaci, w tym kardynała Alojzije Stepinaca, jednego z najbardziej szanowanych chorwackich duchownych, a także bohatera narodowego. 

Kamienna Brama w Zagrzebiu

Kolejnym ważnym zabytkiem Zagrzebia jest Kamienna Brama (Kamenita vrata). Jest ona symboliczną bramą prowadzącą do Górnego Miasta (Gornji Grad lub Gradec), najstarszej części Zagrzebia. Brama jest jednocześnie jednym z nielicznych zachowanych elementów średniowiecznych fortyfikacji Zagrzebia.

Kamienna Brama została wzniesiona w XIII wieku jako część miejskich murów obronnych, które miały chronić mieszkańców Zagrzebia przed najazdami i atakami. Była jedną z pięciu bram, przez które można było dostać się do miasta i pełniła funkcję strategiczną przez wiele wieków. Z czasem pozostałe bramy uległy zniszczeniu lub zostały zburzone, ale Kamienna Brama przetrwała jako jeden z ostatnich elementów dawnych fortyfikacji.

Polecany artykuł: Noclegi w Zagrzebiu: Hotele, w których warto się zatrzymać

W 1731 roku doszło do wielkiego pożaru, który zniszczył dużą część miasta, w tym Kamienną Bramę. Jednak w trakcie pożaru jedno z najważniejszych dzieł religijnych – obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem – cudem przetrwało pożogę bez żadnych uszkodzeń. To wydarzenie uznano za cudowne, co przyczyniło się do rozwoju kultu Matki Boskiej opiekunki Zagrzebia.

Od tego czasu Kamienna Brama stała się miejscem pielgrzymek i modlitwy. Wewnątrz bramy, w ołtarzu małej kaplicy znajduje się obraz Matki Bożej uważany za cudowny. Mieszkańcy Zagrzebia często odwiedzają to miejsce, aby zapalić świeczkę, odmówić modlitwę i prosić o wsparcie lub opiekę.

Kościół świętego Marka

Warto wybrać się również do Kościoła św. Marka (Crkva sv. Marka), jednego z najstarszych zabytków sakralnych w mieście. Kościół został zbudowany w XIII wieku, początkowo jako romańska świątynia, a na przestrzeni wieków przeszedł liczne modyfikacje, które nadały mu obecnego gotyckiego wyglądu. Największe zmiany miały miejsce w XIV wieku, kiedy dobudowano charakterystyczne gotyckie okna oraz południowy portal ozdobiony 15 figurami.

Najbardziej charakterystycznym elementem Kościoła św. Marka jest jego kolorowy glazurowany dach. Dostrzeżemy na nim mozaikę – najstarszy herb Zagrzebia oraz herb Trójjedynego Królestwa Chorwacji, Slawonii i Dalmacji. Ten unikalny dach czyni kościół jednym z najbardziej fotogenicznych miejsc w Zagrzebiu.

Wnętrze kościoła jest stosunkowo skromne w porównaniu do jego zewnętrznej fasady, ale w środku można zobaczyć kilka interesujących dzieł sztuki. Jednym z nich jest seria fresków autorstwa Ivana Meštrovića, jednego z najsłynniejszych chorwackich artystów, który w XX wieku stworzył także kilka rzeźb dla kościoła.

Muzeum Zerwanych Związków

Zdecydowanie warto odwiedzić w stolicy Chorwacji jedno z najbardziej niezwykłych i unikalnych muzeów na świecie – Muzeum Zerwanych Związków (Muzej prekinutih veza). Jego kolekcja skupia się na przedmiotach związanych z zakończonymi związkami międzyludzkimi, zarówno romantycznymi, jak i rodzinnymi, przyjacielskimi czy partnerskimi. Każdy z eksponatów opowiada emocjonalną historię zerwania, przedstawiając intymne doświadczenia ludzi z całego świata.

Muzeum zostało założone przez parę chorwackich artystów – Olinkę Višticę i Dražena Grubišicia. Po rozpadzie ich własnego związku w 2003 roku wpadli na pomysł stworzenia miejsca, gdzie ludzie mogliby podzielić się przedmiotami związanymi z ich zakończonymi relacjami. Pierwotnie była to objazdowa wystawa, która podróżowała po różnych miastach na całym świecie zdobywając popularność i rozgłos. W 2010 roku zdecydowano się na otwarcie stałej wystawy w Zagrzebiu.

Kolekcja muzeum składa się z różnorodnych przedmiotów – od codziennych, po te bardziej niezwykłe. Każdy z nich opatrzony jest opisem, który wyjaśnia kontekst emocjonalny i historię związku. Wśród eksponatów znajdują się m.in. listy miłosne, ubrania, pluszowe zabawki, a także bardziej nietypowe przedmioty, takie jak siekiera, którą ktoś zniszczył meble byłego partnera. Przedmioty są anonimowe, ale często towarzyszy im krótka, poruszająca opowieść, która wyraża ból, nostalgię, humor, a czasem ulgę po zakończeniu związku.

Wieża Lotrščak

Po drugiej stronie ulicy Katarinin trg znajduje się Wieża Lotrščak (Kula Lotrščak). Budowla jest jednym z nielicznych zachowanych elementów dawnego systemu obronnego miasta. Dawno temu pełniła funkcję strażnicy chroniącej Bramę Południową, która stanowiła główne wejście do miasta.

Wieża Lotrščak została zbudowana w XIII wieku jako część fortyfikacji otaczających średniowieczny Zagrzeb. Nazwa “Lotrščak” pochodzi od słowa “lotr” oznaczającego złodzieja. Pierwotnie wieża miała ostrzegać mieszkańców przed nadciągającym niebezpieczeństwem. Służyła też do nawoływania do zamykania bram miejskich na noc, aby chronić miasto przed złodziejami i innymi zagrożeniami.

W związku z rozwojem miasta i jego rosnącymi potrzebami obronnymi w XVI wieku wieża została rozbudowana. Jej charakterystycznym elementem stał się system dzwonów oraz armata.

Jedną z najbardziej znanych tradycji związanych z Wieżą Lotrščak jest codzienny wystrzał z armaty o godzinie 12:00 w południe. Ta tradycja sięga XIX wieku, kiedy to wystrzał miał oznajmiać dokładny czas, aby mieszkańcy mogli synchronizować zegary. Strzał w samo południe stał się z czasem jedną z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji miasta. Wystrzał z armaty słychać w całym mieście i okolicach Zagrzebia. Wielu turystów gromadzi się przy wieży, aby być świadkami tej ceremonii.

Polecany artykuł: Dubrownik – zwiedzanie “Perły Adriatyku”

Wieża Lotrščak ma surowy kamienny wygląd, co odzwierciedla jej pierwotną funkcję obronną. Jej wnętrze jest obecnie udostępnione turystom, a po wspięciu się na szczyt wieży można podziwiać panoramę Zagrzebia, w tym widok na Górne Miasto i Dolne Miasto. Wieża jest również dobrym miejsce na zrobienie ciekawych zdjęć z widokiem na dachy Zagrzebia i okoliczne wzgórza.

Zagrebačka uspinjača – jedna z najkrótszych w Europie kolejka linowa

Tuż przy Wieży Lotrščak znajduje się obowiązkowa atrakcja Zagrzebia – kolejka linowa Zagrebačka uspinjača, jedna z najkrótszych tego typu atrakcji w Europie. Jej trasa ma zaledwie 66 metrów długości. Mimo krótkiego dystansu, kolejka ta odgrywa ważną rolę łącząc Dolne Miasto (Donji Grad) z Górnym Miastem (Gornji Grad).

Kolejka została uruchomiona w 1890 roku i do dziś cieszy się ogromną popularnością, zarówno wśród mieszkańców, jak i turystów. Jej drewniane wagoniki zachowały swój historyczny charakter, a podróż, mimo że trwa tylko około minutę, oferuje malownicze widoki na centrum Zagrzebia. Wagonik kolejki mieści aż 28 osób, ma 16 miejsc siedzących i 12 stojących. Dzięki częstym kursom (co 10 minut) jest to wygodny sposób na szybkie dostanie się do wyższych partii miasta.

Tunel Grič

Nieopodal Wieży Lotrščak znajduje się jedno z najbardziej fascynujących miejsc w mieście – Tunel Grič przebiegający pod wzgórzem o tej samej nazwie. Wybudowano go w czasie II wojny światowej w latach 1943-1945 jako schron przeciwlotniczy dla mieszkańców Zagrzebia. W czasach Jugosławii tunel był sporadycznie wykorzystywany, np. w latach 90. XX wieku podczas wojny domowej w Chorwacji, kiedy ponownie służył jako schron.

Obecnie Tunel Grič jest jedną z atrakcji turystycznych Zagrzebia. Po jego gruntownej renowacji w 2016 roku został otwarty dla zwiedzających. Tunel ma długość 350 metrów i łączy ulicę Mesnička z ulicą Radićeva. Jego zwiedzanie jest bezpłatne.

Plac bana Josipa Jelačicia

Będąc w Zagrzebiu warto zajrzeć na Plac bana Josipa Jelačicia (Trg bana Josipa Jelačića). To główny plac miasta położony w centrum Zagrzebia na styku Górnego i Dolnego Miasta. Z racji niewielkiej odległości od Wieży Lotrščak można tu dotrzeć piechotą po wcześniejszej przejażdżce kolejką. 

Plac został założony w XVII wieku i początkowo nazywany był Dolnym Rynkiem (Donji trg), będąc jednym z najważniejszych miejsc handlowych w mieście. W 1848 roku po wydarzeniach Wiosny Ludów i dzięki zasługom bana Josipa Jelačicia plac nazwano jego imieniem. Josip Jelačić był chorwackim bohaterem narodowym i wojskowym, który odegrał kluczową rolę w walce o niezależność Chorwacji od Węgier.

W centralnym punkcie placu znajduje się konny pomnik bana Josipa Jelačicia odsłonięty w 1866 roku. Pierwotnie pomnik był ustawiony w kierunku północnym wskazując na Węgry, co miało symboliczne znaczenie, biorąc pod uwagę walkę Jelačicia przeciwko węgierskiej dominacji.

W czasach komunistycznych, po II wojnie światowej, pomnik został usunięty, a plac przemianowano na Plac Republiki. Jednak w 1990 roku po upadku komunizmu i uzyskaniu przez Chorwację niepodległości pomnik Jelačicia ponownie pojawił się na placu, który odzyskał swoją historyczną nazwę. Od tego momentu pomnik stoi skierowany na południe. 

Na placu znajduje się także fontanna Manduševac. Jej nazwa ma swoje korzenie w lokalnej legendzie. Mówi się, że w okolicy fontanny mieszkała piękna dziewczyna o imieniu Manduša, która była obiektem westchnień wielu mężczyzn. Według legendy, jeśli ktoś napił się wody z fontanny, miał mieć szczęście w miłości. Woda z fontanny była również uważana za cudowną i miała rzekomo właściwości uzdrawiające.

Dziś Plac bana Josipa Jelačicia otoczony jest zabytkowymi kamienicami, w których mieszczą się liczne sklepy, restauracje, kawiarnie oraz banki. Plac jest także ważnym węzłem komunikacyjnym – pod jego powierzchnią znajduje się podziemny dworzec autobusowy, a przez plac przebiegają główne linie tramwajowe łączące poszczególne dzielnice miasta.

Targ Dolac Market

Tuż przy Placu bana Josipa Jelačicia warto zajrzeć na Market Dolac (Tržnica Dolac), najbardziej znane i największe targowisko w Zagrzebiu. Przy okazji wizyty w tym miejscu można zaopatrzyć się w świeże produkty spożywcze (owoce, warzywa, owoce morza) oraz lokalne specjały (lokalny ser paški sir z wyspy Pagoraz, tradycyjne wędliny, jak pršut – suszona szynka podobna do włoskiego prosciutto). Wśród dostępnych produktów znajdziesz także domowe przetwory, oliwy, miody oraz suszone owoce i zioła.

Park Maksimir

Na wschód od centrum Zarzebia znajduje się Park Maksimir – największy i najstarszy publiczny park w mieście zajmujący powierzchnię około 316 hektarów. Z okolicy Placu bana Josipa Jelačicia wygodnie można tu dojechać tramwajem linii 11 lub 12.

Park został założony w 1787 roku z inicjatywy biskupa Maksimilijana Vrhovaca, od którego imienia pochodzi jego nazwa. Był to pierwszy publiczny park w południowo-wschodniej Europie. Wzorowano go na francuskich ogrodach popularnych w XVIII wieku, a jego planowanie i rozwój trwały przez wiele lat. W XIX wieku park został przekształcony przez biskupa Juraja Haulika w romantyczny ogród w stylu angielskim. Powstało wtedy wiele nowych elementów, w tym pawilony, jeziora i liczne aleje.

Jednym z ważniejszych miejsc w parku jest także Zagrzebski Ogród Zoologiczny (Zoološki vrt grada Zagreba) założony w 1925 roku. ZOO oferuje możliwość zobaczenia wielu gatunków zwierząt z całego świata i jest jedną z popularniejszych atrakcji dla rodzin z dziećmi.